Yöntem
Kaynak, güven seviyesi ve çelişki
Bu sayfa dosyaların nasıl kurulduğunu anlatır: bir sayı hangi koşulda yayımlanır, güven seviyesi neyi söyler, çelişen değerler neden gizlenmez.
Üç güven seviyesi
Her değer üç durumdan birini taşır. Durum, değerin doğru olduğunu değil, kaynağının niteliğini anlatır.
Üreticinin veya kurumun kendi açıklaması. Bağlantı verilir; bağlantı ölürse yerine arşiv kopyası konur ve tarihi yazılır. Resmî rozeti, açıklamanın kimden geldiğini gösterir; bilginin bağımsız olarak doğrulandığını göstermez.
İkincil kaynak: haber, dergi, fuar veya konferans notu. Doğrulanmadı, ama kayda geçti ve gizlenmiyor.
Bağımsız değerlendirme, resmî teyidi yok. Rozeti kırmızı, çünkü bu bir beyan değil bir çıkarım.
Üç durum yalnızca renkle değil desenle de ayrışır: düz çerçeve, kesikli çerçeve, kırmızı çerçeve ve soft dolgu. Renk körlüğünde ve siyah-beyaz çıktıda da okunur. Aynı üç durum tabloda, harita lejantında, 3B etiketlerde ve zaman tünelinde birebir aynı görünür.
Bir değer neyi taşır
Güven seviyesi olmayan bir sayı arayüze çıkmaz. Bunun istisnası yok: alan boş kalır, uydurma bir değerle doldurulmaz.
- Değer
- Sayının kendisi ve varsa operatörü. "> 280" ile "280" aynı değer değildir; kaynak sınır verdiyse sınır yazılır.
- Güven
- Resmî, basın veya tahmin. Kaynağın niteliğini söyler.
- Kaynak
- Değeri yayımlayan kurumun veya yayının insan okuyabilir adı, mümkünse bağlantısı.
- Belge
- Değer bir belgeden okunduysa belgenin sürümü ve ona eriştiğimiz tarih. Aynı adres sessizce güncellenebilir; sürüm adı olmadan “bu sayı burada yazıyordu” iddiası bir yıl sonra doğrulanamaz.
- Özet ve arşiv
- Okuduğumuz belgenin SHA-256 özeti ve varsa üçüncü taraf arşiv kopyasının adresi. Belgenin kopyasını kendi sunucumuzdan yayımlamıyoruz: üretici kartları yayımlamadığımız alanları ve üreticinin markasını taşıyor, aynasını servis etmek onları bizim yayımlamamız olurdu. Özet bu sınırı bozmadan doğrulama bırakır: aynı dosyayı bulan herkes özeti kendisi hesaplar.
- Doğrulama tarihi
- Kaydın en son ne zaman kontrol edildiği. Altı ay sonra "bu sayı nereden geldi" sorusunun cevabı bu alandır.
Birim alan adının içinde taşınır, ayrı bir alan değildir. Metre ile milimetreyi karıştırmak bu yüzden mümkün değil.
Veri yoksa tire konur ve ekran okuyucuya "veri yok" denir. Eksik veri dördüncü bir güven durumu değildir; kaydın orada boş olduğunu söyler.
Çelişkiyi neden gizlemiyoruz
Açık kaynak veriler birbiriyle ayrışır. Tek bir değeri seçip diğerini silmek, okuyucunun göremediği bir editoryal karar vermek demektir. Bunun yerine hepsi aynı hücrede alt alta durur ve her biri kendi kaynağını taşır.
Ölçekli siluet ve 3B model gibi tek bir sayı alabilen yerlerde en güvenilir değer kullanılır: resmî, yoksa basın, o da yoksa tahmin. Bu seçim görüntüyü etkiler, kaydı değil — tablo hepsini göstermeye devam eder.
Dört ıraksama durumu
Aynı alanda birden fazla değer olması tek başına çelişki değildir. Hangi durumun geçerli olduğu operatörlerden ve kapsam alanlarından hesaplanır, elle işaretlenmez. Dört sonuç vardır.
- çelişki
- Değerlerin aralıkları kesişmiyor: hiçbir sayı ikisini birden doğrulayamaz. Ya kaynaklardan biri yanılıyor ya da aslında farklı şeylerden söz ediyorlar. Nadir bir durumdur; satır bu yüzden işaretlenir.
- farklı açıklamalar
- Aralıklar kesişiyor, yani ikisi de aynı anda doğru olabilir. Alt sınırlar böyledir: “> 280” ile “> 500” çelişmez, ikincisi birincisini zaten sağlar. Bu normal bir durumdur, uyarı değildir.
- farklı kapsam
- Değerler aynı şeyi ölçmüyor: farklı yöntemle elde edilmişler, farklı varyanta aitler ya da farklı tarihlerde açıklanmışlar. Bu durumda aralık hesabı hiç yapılmaz, çünkü kıyaslanabilir değiller. Hangi alanın farklı olduğu değerin altında yazar.
- karşılaştırılamadı
- Kıyaslanabilirlik alanlarından biri yalnızca bir tarafta dolu. Değerlerin aynı şeyi ölçüp ölçmediğini bilmiyoruz, bu yüzden aralık hesabına hiç girilmez. Bilinmezlik çelişki sayılmaz: eksik bir alan yüzünden yanlışlıkla çelişki ilan etmek, bu sayfanın anlattığı yöntemin tersi olurdu.
Kıyaslanabilirlik iki alanda karara bağlanır: değerin nasıl elde edildiği (beyan, testte ölçüldü, dışarıdan ölçüm, çıkarım) ve hangi varyanta ait olduğu. Açıklamanın tarihi de her değerin altında yazar ama karara girmez: aynı kapsamdaki iki beyan farklı tarihlerde de çelişebilir ve o çelişki görünmelidir. Bu alanlar bilinmiyorsa boş bırakılır ve değerin altında “kapsam belirtilmemiş” yazar. Tahminle doldurulmazlar.
Aşağıdaki üç satır FARAZİDİR. Hiçbir sisteme ait değildir ve dosyalardan alınmamıştır; yalnızca hesabın nasıl çalıştığını gösterir.
- “< 6 m” ve “> 9 m” — çelişki. 6’dan küçük ve aynı anda 9’dan büyük bir uzunluk yok.
- “> 6 m” ve “> 9 m” — farklı açıklamalar. 9 metreden uzun her gövde iki beyanı da doğrular.
- “9 m” (dışarıdan ölçüm) ve “> 6 m” (beyan) — farklı kapsam. Biri nesneyi ölçmüş, diğeri sayıyı açıklamış.
- “9 m” (dışarıdan ölçüm) ve “7 m” (kapsam belirtilmemiş) — karşılaştırılamadı. İkinci değerin nasıl elde edildiğini bilmiyoruz.
Resmî rozeti, açıklamanın kimden geldiğini gösterir; bilginin bağımsız olarak doğrulandığını göstermez. Bir sayının resmî olması, onu ölçtüğümüz ya da bir başkasının doğruladığı anlamına gelmez.
Neyi yayımlamıyoruz
Bazı bilgiler açık kaynakta bulunabilir olsa da bu dosyalara girmez. Sınır teknik değil editoryal.
- Hedef dili yok. Menzil halkası çizilir; hedef şehir veya ülke etiketlenmez, vurgulanmaz. Kullanılan terim "menzil zarfı" ve "referans nokta".
- Sistemin hangi hedef sınıflarına karşı geliştirildiğine dair liste yayımlanmaz.
- Üretim, güdüm iç yapısı, harp başlığı tasarımı ve isabet optimizasyonu konularında teknik detay verilmez. Sınır şudur: boyut, kütle, program takvimi ve yayımlanmış performans beyanı.
- Çatışma veya patlama görseli kullanılmaz.
Bu kural soyut değil. TAYFUN dosyasının birincil kaynağı ROKETSAN’ın ürün kartı ve karta bakıp bilerek almadığımız iki alan var:
- Hedef tipi. Kart, sistemin hangi hedef sınıflarına karşı geliştirildiğini sayıyor. Bu liste dosyaya girmiyor: menzil halkası çiziliyor ama hedef dili kurulmuyor.
- Harp başlığı tipi. Kart harp başlığının türünü yazıyor. Bu bir tasarım bilgisi ve sınırın dışında kalıyor; boyut, kütle ve yayımlanmış performans beyanı sınırın içinde.
Bu alanları okuduğumuzu ve almadığımızı burada yazıyoruz. Sessizce atlamak kaynağı eksik aktarmak olurdu; kaynağın bağlantısı zaten sayfada duruyor ve okuyucu belgeye kendisi bakabilir.
Düzeltme
Bir değerin yanlış olduğunu düşünüyorsanız veya elinizde daha iyi bir kaynak varsa gönderin. Kaynağı olan her düzeltme kayda geçer. İletişim bilgisi hakkında sayfasında.